Czujesz, że wciąż wpadasz w te same pułapki? Reagujesz w sposób, którego nie rozumiesz? Powtarzasz wzorce, które Ci nie służą – w relacjach, w pracy, w stosunku do siebie?
To może nie być kwestia silnej woli ani „złego charakteru”. Za wieloma trudnościami, z którymi się mierzysz, mogą stać głęboko utrwalone schematy – wzorce emocjonalne ukształtowane jeszcze w dzieciństwie. Terapia schematów pozwala do nich dotrzeć i je zmienić.
W Poddaszu Myśli pracujemy z terapią schematów, ponieważ wiemy, że czasem nie wystarczy skupić się na tym, co dzieje się na powierzchni. Niektóre trudności wymagają sięgnięcia głębiej.
Co to jest terapia schematów?
Terapia schematów to integracyjne podejście psychoterapeutyczne opracowane przez Jeffreya E. Younga w latach 80. i 90. XX wieku. Wyrosła z terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), ale wyraźnie ją poszerza – dlatego zaliczana jest do tzw. trzeciej fali CBT. Łączy w sobie elementy terapii poznawczo-behawioralnej, psychodynamicznej oraz Gestalt.
U jej podstaw leży koncepcja wczesnych nieadaptacyjnych schematów – utrwalonych wzorców myślenia i odczuwania, które powstały w odpowiedzi na niezaspokojone potrzeby emocjonalne z dzieciństwa:
- potrzeba
- bezpieczeństwa,
- potrzeba autonomii,
- potrzeba akceptacji,
- potrzeba realistycznych granic.
Te schematy nie znikają wraz z dorastaniem. Wpływają na to, jak w dorosłym życiu postrzegasz siebie, innych ludzi i otaczający świat – często w sposób automatyczny i trudny do uchwycenia bez terapeutycznej pracy.
Dla kogo jest terapia schematów?
To podejście sprawdza się szczególnie tam, gdzie trudności mają charakter złożony, utrzymują się latami i nie ustępują mimo wcześniejszych prób leczenia. Terapia schematów może Ci pomóc, jeśli zmagasz się z:
- zaburzeniami osobowości – w tym borderline, narcystycznymi, unikającymi oraz obsesyjno-kompulsyjnymi,
- przewlekłą lub oporną na leczenie depresją oraz zaburzeniami lękowymi,
- złożonym zespołem stresu pourazowego (PTSD),
- zaburzeniami odżywiania,
- powtarzającymi się problemami w relacjach i utrzymującym się poczuciem niespełnienia,
- sytuacjami, w których krótsze formy terapii (np. klasyczne CBT) nie przyniosły trwałych efektów.
Praca nad wczesnymi schematami pozwala dotrzeć do źródeł trudności, zamiast koncentrować się wyłącznie na bieżących objawach. Dzięki temu zmiana nie ogranicza się do redukcji symptomów – obejmuje też utrwalone wzorce przeżywania i reagowania.
Jak wygląda terapia schematów w praktyce?
Terapia schematów to proces rozłożony w czasie – zazwyczaj trwa od 1 do 3 lat (ok. 50–100 sesji). Ta perspektywa pozwala stopniowo dotrzeć do utrwalonych wzorców i pracować nad nimi w sposób systematyczny.
Etapy procesu
- Diagnoza i identyfikacja schematów – często z wykorzystaniem kwestionariuszy, np. YSQ (Young Schema Questionnaire).
- Psychoedukacja – poznajesz własne schematy i tryby oraz uczysz się je rozpoznawać w codziennym życiu.
- Praca terapeutyczna nad aktywnymi schematami i trybami.
- Techniki doświadczeniowe ukierunkowane na emocje.
Co wyróżnia ten proces
Szczególne miejsce w terapii schematów zajmuje relacja terapeutyczna. Opiera się na empatii i zaufaniu, a jej charakterystycznym elementem jest tzw. ograniczone rodzicielstwo (limited reparenting) – terapeuta w bezpiecznych granicach odpowiada na niezaspokojone potrzeby emocjonalne, oferując wsparcie, którego wcześniej zabrakło. Towarzyszy temu empatyczna konfrontacja – zwracanie uwagi na dysfunkcyjne wzorce bez oceniania, ale z jasnym komunikatem.
Czym terapia schematów różni się od innych podejść?
Jeśli zastanawiasz się, dlaczego właśnie terapia schematów – a nie „zwykłe” CBT czy inna metoda – oto najważniejsze różnice:
- W porównaniu z klasycznym CBT – terapia schematów jest dłuższa i silniej skoncentrowana na emocjach. Tam, gdzie CBT skupia się na bieżących objawach, myślach i zachowaniach, terapia schematów sięga do ich źródeł w dzieciństwie i wykorzystuje relację terapeutyczną jako narzędzie zmiany.
- W porównaniu z terapią dialektyczno-behawioralną (DBT) – DBT koncentruje się na nauce umiejętności „tu i teraz”, podczas gdy terapia schematów intensywnie eksploruje przeszłość, aby zmienić głęboko zakorzenione wzorce.
W przypadku zaburzenia osobowości borderline badania wskazują, że po trzech latach leczenia terapią schematów znaczna część pacjentów (nawet do 60%) może osiągnąć remisję – wynik, który sprawia, że metoda ta bywa wybierana tam, gdzie inne formy wsparcia nie przyniosły trwałej poprawy.
Dlaczego Poddasze Myśli
W Poddaszu Myśli terapia schematów jest jednym z podejść, z którymi pracujemy. Nasi terapeuci posiadają szkolenia z zakresu terapii trzeciej fali, regularnie uczestniczą w superwizjach i nieustannie poszerzają swój warsztat. Dobieramy metody do Twoich potrzeb – bo wierzymy, że nie istnieje jeden „najlepszy” nurt psychoterapii.
Jeśli czujesz, że Twoje trudności mają głębsze korzenie, niż sięgają dotychczasowe próby ich rozwiązania – terapia schematów może być drogą, która pozwoli Ci dotrzeć do źródeł i wprowadzić trwałą zmianę.
mgr Yuliana Shevchuk
Psycholożka, Psychoterapeutka certyfikowanaSkontaktuj się z nami
Masz pytania lub wątpliwości? Skontaktuj się z nami lub umów wizytę przez portal TwojPsycholog.
Telefon
+48 792 822 294
Adres
ul. Podleśna 40/33, Warszawa
